നീറ്റ് സമരം: മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യയ്‌ക്കെതിരെ സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ച് എ.എ. റഹീം

നീറ്റ് സമരം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി അത്യാധുനിക നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചതാണ് ഇപ്പോൾ സ്വകാര്യത, മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യ, പൊലീസ് അധികാരപരിധി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ദേശീയതല ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. എ.എ. റഹീമിന്റെ ഹർജിയിൽ സുപ്രീം കോടതി സ്വീകരിക്കുന്ന നിലപാട് ഇന്ത്യയിൽ മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഭാവി ഉപയോഗത്തിനും പൊതുപ്രതിഷേധങ്ങളിലെ ബയോമെട്രിക് നിരീക്ഷണം സംബന്ധിച്ച നിയമപരമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നിർണായകമാകും.

നീറ്റ് സമരം അവസാനിച്ചതിനു പിന്നാലെ സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത വിദ്യാർഥികളെയും പൊതുജനങ്ങളെയും നിരീക്ഷിക്കാൻ ഡൽഹി പൊലീസ് മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യ (Facial Recognition Technology) ഉപയോഗിച്ചതിനെതിരെ രാജ്യസഭാംഗം എ.എ. റഹീം സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ചു. നീറ്റ് സമരം നടക്കുന്നതിനിടെ സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിച്ചവരുടെ ബയോമെട്രിക് വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമായതോ നിയമപരമായതോ ആയ അധികാരമില്ലാതെ ശേഖരിക്കുകയും ദേശീയ ക്രിമിനൽ ഡാറ്റാബേസുകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത നടപടിയാണ് ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന സ്വകാര്യതാ അവകാശത്തിന്റെ ലംഘനമാണെന്ന് ഹർജിയിൽ ആരോപിക്കുന്നത്. അഭിഭാഷകൻ സുഭാഷ് ചന്ദ്രൻ മുഖേന സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിൽ, ഇത്തരത്തിലുള്ള ബയോമെട്രിക് നിരീക്ഷണം ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നും വ്യക്തമായ നിയമം നിലവിൽ വരുന്നതുവരെ സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്നത് അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഡൽഹി പൊലീസിന് നിർദേശം നൽകണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

നീറ്റ് സമരം: സുപ്രീം കോടതി ഹർജി യിൽ പറയുന്നത്

ജൂലൈ 20 മുതൽ ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ നീറ്റ് സമരം നടക്കുന്നതിനിടെ ആയിരക്കണക്കിന് വിദ്യാർഥികളുടെയും മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെയും സാധാരണ പൗരന്മാരുടെയും മുഖവും വിരലടയാളങ്ങളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബയോമെട്രിക് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചെന്നാണ് ഹർജിയിലെ പ്രധാന ആരോപണം. സിസിടിവി ക്യാമറകൾ, ഡ്രോണുകൾ, മൊബൈൽ കമാൻഡ് ആൻഡ് കൺട്രോൾ വാഹനം, കൈയിൽ കൊണ്ടുനടക്കാവുന്ന ഡിജിറ്റൽ ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് പ്രതിഷേധസ്ഥലത്തെ ചിത്രങ്ങളും വീഡിയോകളും ശേഖരിച്ചതായും തുടർന്ന് അവ മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് വിശകലനം ചെയ്തതായും ഹർജിയിൽ പറയുന്നു.

‘ഇക്ഷണ’ (Ikshana) എന്ന പ്രത്യേക നിരീക്ഷണ വാഹനവും ‘അജ്നാലെൻസ്’ (AjnaLens) സ്മാർട്ട് കണ്ണാടികളും ഉപയോഗിച്ച് തത്സമയ മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സംവിധാനം പ്രയോഗിച്ചെന്നാണ് ഹർജിയിലെ ആരോപണം. കൂടാതെ, നാഷണൽ ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോയുടെ (NCRB) ‘അഭിജ്ഞാൻ’ (Abhigyan) മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഉപയോഗിച്ച് പ്രതിഷേധക്കാരുടെ വിരലടയാളങ്ങൾ നാഷണൽ ഓട്ടോമേറ്റഡ് ഫിംഗർപ്രിന്റ് ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ സിസ്റ്റുമായി (NAFIS) പൊരുത്തപ്പെടുത്തി പരിശോധിച്ചതായും ഹർജിയിൽ പറയുന്നു. നീറ്റ് സമരം നടക്കുന്നതിനിടെ ഇതെല്ലാം വ്യക്തമായ നിയമപരമായ ചട്ടക്കൂടില്ലാതെയാണ് നടത്തിയതെന്നും ഹർജിയിൽ ആരോപിക്കുന്നു.

ഡൽഹി പൊലീസിനെതിരായ പ്രധാന ആരോപണങ്ങൾ

ഹർജി പ്രകാരം, സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിന് ഡൽഹി പൊലീസിന് നിലവിലുള്ള സ്റ്റാൻഡിംഗ് ഓർഡറുകളിലോ ക്രിമിനൽ പ്രൊസീജർ (ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ) ആക്ട്, 2022ലോ ഇത്തരത്തിലുള്ള ബയോമെട്രിക് നിരീക്ഷണത്തിന് അനുമതിയില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, നീറ്റ് സമരം നടന്ന സ്ഥലത്ത് പ്രതിഷേധക്കാരുടെ മുഖവും വിരലടയാളവും ശേഖരിച്ച് ദേശീയ ക്രിമിനൽ ഡാറ്റാബേസുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തത് നിയമപരമായ അധികാരപരിധി ലംഘിക്കുന്ന നടപടിയാണെന്നാണ് എ.എ. റഹീം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്.

വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം (RTI) ലഭിച്ച മറുപടികളിൽ ഡൽഹി പൊലീസ് മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് സ്വകാര്യതാ ആഘാത പഠനം നടത്തിയിട്ടില്ലെന്നും ഹർജിയിൽ പറയുന്നു. ഫേഷ്യൽ റെക്ക​ഗ്നിഷൻ സംവിധാനത്തിൽ 80 ശതമാനം സാമ്യം ലഭിച്ചാൽ അത് പോസിറ്റീവ് തിരിച്ചറിയലായി കണക്കാക്കുന്നതായും ഇത് തെറ്റായ തിരിച്ചറിയലുകൾക്ക് ഇടയാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നും ഹർജി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യ: ഉപയോഗം വിവാദമാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

ഡൽഹി പൊലീസിന്റെ ആഭ്യന്തര മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പ്രകാരം മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യ പ്രധാനമായും കാണാതായവരെ കണ്ടെത്തുന്നതിനും തിരിച്ചറിയപ്പെടാത്ത മൃതദേഹങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുമാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്. എന്നാൽ നീറ്റ് സമരം പോലുള്ള സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാൻ ഈ സംവിധാനം ഉപയോഗിച്ചത് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യത്തിന് വിരുദ്ധമാണെന്നാണ് ഹർജിയിലെ വാദം.

പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തവരുടെ ബയോമെട്രിക് വിവരങ്ങൾ സ്ഥിരമായ ദേശീയ ക്രിമിനൽ ഡാറ്റാബേസുകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് ഭാവിയിൽ ജനങ്ങൾ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിൽ ഭയമുണ്ടാക്കുമെന്നും ഇത് അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും ജനാധിപത്യാവകാശങ്ങളെയും ബാധിക്കുമെന്നും എ.എ. റഹീം സുപ്രീം കോടതിയിൽ നൽകിയ ഹർജിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

സ്വകാര്യതാ അവകാശം ലംഘിച്ചെന്ന് ഹർജി

ഭരണഘടനയുടെ 21ആം അനുച്ഛേദം ഉറപ്പുനൽകുന്ന ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെയും സ്വകാര്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശത്തിന്റെയും ഭാഗമായാണ് വ്യക്തികളുടെ ബയോമെട്രിക് വിവരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതെന്ന് ഹർജിയിൽ പറയുന്നു. കൂടാതെ ആർട്ടിക്കിൾ 19(1)(എ) പ്രകാരമുള്ള അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യവും 19(1)(ബി) പ്രകാരമുള്ള സമാധാനപരമായി ഒത്തുചേരാനുള്ള അവകാശവും നീറ്റ് സമരം നിരീക്ഷിച്ച രീതിയിലൂടെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കപ്പെട്ടുവെന്നും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു.

വ്യക്തമായ നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങളോ സ്വതന്ത്ര മേൽനോട്ട സംവിധാനങ്ങളോ ഇല്ലാതെ മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഭരണഘടനാ തത്വങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നും ഇത്തരത്തിലുള്ള ബയോമെട്രിക് നിരീക്ഷണത്തിന് കൃത്യമായ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്താൻ സുപ്രീം കോടതി ഇടപെടണമെന്നും ഹർജിയിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

നീറ്റ് സമരത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം

നീറ്റ് പരീക്ഷ ചോർച്ച വിവാദത്തെ തുടർന്ന് കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ ദിവസങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്ന നീറ്റ് സമരം കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജിവെച്ചതോടെയാണ് അവസാനിച്ചത്. പരീക്ഷാ ചോർച്ച വിവാദത്തെ തുടർന്ന് രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വിദ്യാർഥികളും വിവിധ സംഘടനകളും വ്യാപക പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകളിലും ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയിലും സമഗ്ര അന്വേഷണം ആവശ്യപ്പെട്ടാണ് പ്രതിഷേധം നടന്നത്.

നീറ്റ് സമരം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി അത്യാധുനിക നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചതാണ് ഇപ്പോൾ സ്വകാര്യത, മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യ, പൊലീസ് അധികാരപരിധി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ദേശീയതല ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. എ.എ. റഹീമിന്റെ ഹർജിയിൽ സുപ്രീം കോടതി സ്വീകരിക്കുന്ന നിലപാട് ഇന്ത്യയിൽ മുഖം തിരിച്ചറിയൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഭാവി ഉപയോഗത്തിനും പൊതുപ്രതിഷേധങ്ങളിലെ ബയോമെട്രിക് നിരീക്ഷണം സംബന്ധിച്ച നിയമപരമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നിർണായകമാകുമെന്നാണ് നിയമവിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നത്.