പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം: നിരായുധർ, എന്നാൽ നി​ഗ്രഹർ

എല്ലാവരേയും എല്ലായ്‌പ്പോഴും വിഡ്ഢികളാക്കാൻ കഴിയുമോ? 150 കോടി ജനസംഖ്യയുള്ള രാജ്യത്തെ എന്നെന്നേക്കുമായി ശവം പോലെ വലിച്ചിഴയ്ക്കാനാകുമോ? ഇല്ലെന്നു പറയുന്നു അരുന്ധതി റോയ്. ‘പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം’ എന്ന ആശയത്തിലൂടെ ദി വയറിലെ (The Wire) ലേഖനത്തിൽ ‘പാറ്റകൾ’ അകത്തും പുറത്തുമുണ്ടെന്ന് ഓർമപ്പെടുത്തുന്നു. ലേഖനത്തിന്റെ സ്വതന്ത്ര മലയാള പരിഭാഷ വായിക്കാം.

ഇന്ത്യക്കാരിയായതിൽ ഏറെനാളുകൾക്കുശേഷം അഭിമാനം തോന്നിയ നിമിഷം. പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്ന പ്രത്യാശകൾ അസ്തമിച്ചു എന്നു തോന്നിയയിടത്ത്, അവ വീണ്ടും ഉദിച്ചു, കുഞ്ഞു മഴപ്പാറ്റകളുടെ യാത്രയിലൂടെ-കോടതിയും കോമാളിത്തവും തമ്മിലുള്ള അവിശുദ്ധ ബന്ധത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രം.

നമുക്കെല്ലാം അറിയാവുന്ന കഥയാണിത്, എങ്കിലും രേഖാമൂലം പറയുമ്പോൾ അൽപം വിശദീകരണം വേണം. പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയത്തിന്റെ തുടക്കം മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ പശ്ചാത്തലം നിർണായകമാണ്. സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിലില്ലാത്ത ചെറുപ്പക്കാരെ പാറ്റകൾ അഥവാ കോക്റോച്ചസ് എന്നു വിളിച്ചിടത്തു നിന്നാണ് ആരംഭം. പിന്നാലെ അഭിജിത് ദീപ്കെ എന്ന ലണ്ടനിലെ ഇന്ത്യൻ വിദ്യാർത്ഥി ഇൻസ്റ്റഗ്രാമിൽ സർവലോക പാറ്റകളും സംഘടിച്ചാൽ എന്തുസംഭവിക്കുമെന്ന കമന്റുമായെത്തി. ലക്ഷക്കണക്കിനു പേർ പ്രതികരിച്ചു. കോക്റോച്ച് ജനതാ പാർട്ടിയുടെ ജനനമായിരുന്നു അത്. പാറ്റകളുടെ പൈഡ്പൈപ്പർ ആയി അയാൾ. പൊതുപരീക്ഷാ ചോദ്യപേപ്പറുകൾ സ്ഥിരമായി ചോർന്നിട്ടും മന്ത്രിസ്ഥാനത്ത് തുടരുന്ന കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാജിയായിരുന്നു പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ ഔദ്യോഗിക ആവശ്യം. പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം 2014 മുതൽ 152 പരീക്ഷാ പേപ്പറുകളാണ് ലീക്കായത്. വർഷങ്ങളോളം ഒറ്റ പരീക്ഷയ്ക്കായി പഠിച്ച ലക്ഷക്കണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികളെ ഈ ചോർച്ച ദുരിതത്തിലാഴ്ത്തി. വീടും ഭൂമിയും ഉള്ളതെല്ലാം വിറ്റ് മക്കളെ പഠിപ്പിച്ച മാതാപിതാക്കൾ വിഡ്ഢികളായി. നിയമപരമായ കൊള്ളയുടെ പുതുരൂപമെന്നാണ് ഇത് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടേണ്ടത്. അടുത്തിടെ നീറ്റ് പരീക്ഷാപേപ്പർ ചോർച്ചയുമായി മാത്രം ബന്ധപ്പെട്ട് 12 വിദ്യാർത്ഥികളാണ് ആത്മഹത്യ ചെയ്തതത്.

പതിയെ പാറ്റകളുടെ രോഷം ഓൺലൈനിൽ സുനാമി തീർത്തു. ദീപ്കെ ബോസ്റ്റണിൽ നിന്നും ജൂൺ ആറിന് ഡൽഹി ജന്തർ മന്തറിലെത്തി. ആക്ടിവിസ്റ്റും വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കർത്താവുമായ സോനം വാങ്ചുക്ക് ദീപ്കേയ്ക്കൊപ്പം ചേർന്ന് അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരം പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിപിഐഎം (എൽ) വിദ്യാർത്ഥി വിഭാഗമായ ഓൾ ഇന്ത്യ സ്റ്റുഡന്റ്സ് അസോസിയേഷൻ (AISA) അംഗങ്ങളായ നേഹ ബോറ, മനീഷ് കുമാർ, ആമീൻ അമിതോഷ്, ഡാനിഷ് അലി, ഹൃഷികേശ്, ദീപക് എന്നീ ആറ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി വിദ്യാർത്ഥികളും വാങ്ചുക്കിനൊപ്പം ഉപവാസത്തിനിരുന്നു. പിന്നീട് മറ്റ് നഗരങ്ങളിലും പ്രതിഷേധങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരുടെ അവസ്ഥ ഗുരുതരമായപ്പോൾ, ഇന്റർനെറ്റ് മുഴുവൻ നിറഞ്ഞുനിന്ന യങ് കോക്രോച്ചസ് ജന്തർ മന്തറിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. പാർലമെന്റ് മൺസൂൺ സമ്മേളനത്തിനായി തുറക്കുന്ന ജൂലൈ 20ന് പാർലമെന്റിലേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്യുമെന്ന് പ്രഖ്യാപനമുണ്ടായി. മാർച്ചിനു മുൻപ് സോനം വാങ്ചുകിനെ പോലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തു- ആദ്യം സർക്കാർ ആശുപത്രിയിലും പിന്നീട് ഭാര്യയുടെ നിർബന്ധ പ്രകാരം സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിലും പ്രവേശിപ്പിച്ചു*. ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾ പിന്നീട് പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയത്തെ രാജ്യവ്യാപക ചർച്ചയാക്കി മാറ്റി.

കൊടുങ്കാറ്റായിരുന്നു പിന്നെ. പാറ്റകളുടെ കൊടുങ്കാറ്റ് തലസ്ഥാന നഗരത്തെ വരിഞ്ഞുമുറുക്കി. ട്രെയിനിലും ബസ്സിലും ഫ്ലൈറ്റിലും മെട്രോയിലുമായി എത്തിക്കൊണ്ടിരുന്ന പാറ്റകളുടെ എണ്ണം പെരുകിപ്പെരുകി വന്നു. ഡൽഹിയിലെ മൺസൂൺ ആകാശത്ത് സൂര്യപ്രകാശം വീഴുന്നതിന് മണിക്കൂറുകൾക്ക് മുമ്പ്, പതിനായിരക്കണക്കിന് പേർ ജന്തർ മന്തറിലേക്ക് ഒഴുകാൻ തുടങ്ങി. തങ്ങളുടെ ഭാവി കൺമുന്നിൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടതായി കണ്ട നിരാശരും കോപാകുലരുമായ യുവാക്കളുടെ നിര, ഒരു രാജ്യം എന്ന നിലയിലുള്ള അന്തസ്സും ജനാധിപത്യത്തിലെ പൗരന്മാർ എന്ന നിലയിലുള്ള അവകാശങ്ങളും വീണ്ടെടുക്കുമെന്ന് സൂര്യോദയത്തോടെ ഉറപ്പിച്ചു. രണ്ടാം സ്വഭാവമായി മാറിയിരുന്ന വിനാശകരമായ ഭയത്തെ പ്രതിഷേധക്കാർ അവരുടെ ധീരത കൊണ്ട് പുറത്താക്കി. ദിവസാവസാനത്തോടെ പ്രതിഷേധം പ്രതിഷേധക്കാരോ അവരുടെ നേതാക്കളോ ആവശ്യപ്പെടുന്നതിനേക്കാൾ വളരെ വലിയ ഒന്നിനെക്കുറിച്ചാണെന്ന് വ്യക്തമായി. ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ വെറും ചെറിയ മാറ്റമായി. ആവശ്യങ്ങൾ വളരെ വലുതായി. ഭരണവ്യവസ്ഥയിലെ മുഴുവൻ അഴുക്കും വെളിവായി. മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വ്യക്തമായി കാണാവുന്ന തരത്തിലുള്ള അത്, അഴുകിയ ശവം പോലെ ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്നതായി. ചെറുപാറ്റകൾക്കുപോലും അത് വ്യക്തവുമായിരുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള ജനകീയ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പാണ് പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയത്തെ കൂടുതൽ ശക്തമായി പ്രതിഫലിപ്പിച്ചത്.

മാർച്ചിന് ദിവസങ്ങൾ മാത്രം ബാക്കി നിൽക്കെയാണ് പുതിയ പൊലീസ് മേധാവിയെ ഏറെക്കുറെ രഹസ്യമായി നിയമിച്ചത്. ആഭ്യന്തര മന്ത്രിയുടെ അസാധാരണ കാര്യക്ഷമതയെക്കുറിച്ച് അതുവരെയാർക്കും സംശയമുണ്ടായിരുന്നില്ല, അയാളുടെ ഭയപ്പെടുത്താനുള്ള ശേഷിയെക്കുറിച്ചും. ഇതൊക്കെയായിട്ടും ജൂലൈ 20ന് ഡൽഹിയിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറിയ യുവപ്രവാഹത്തിന്റെ വലിപ്പം പൊലീസിനും ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിനും പിടികിട്ടിയതേയില്ല. അവർ പതിവ് തന്ത്രങ്ങൾ മാത്രം വെച്ച് പരിച തീർക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ബസുകൾ തടഞ്ഞു, റോഡുകൾ അടച്ചു, മെട്രോ സ്റ്റേഷനുകൾ പൂട്ടി. ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ല. ഒപ്പം ഇന്റർനെറ്റ് നിശ്ശബ്ദമാക്കാനും ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ ഇന്റർനെറ്റിൽ തന്നെ ജനിച്ച ആ ചെറുപ്പക്കാർ അഥവാ ‘കോക്രോച്ചുകൾ’ മീമുകളുടെയും വീഡിയോകളുടെയും പ്രളയംകൊണ്ട് എല്ലാം മറികടന്നു. ചിരിപ്പിക്കുകയും കരയിക്കുകയും ചെയ്ത ചിത്രങ്ങളും വാചകങ്ങളും രാജ്യമെങ്ങും പടർന്നു. ഡൽഹിയിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധത്തിൽ, പല യുവതികളും ജനക്കൂട്ടത്തിനിടയിൽ തങ്ങൾ സുരക്ഷിതരായിരുന്നുവെന്നു പറഞ്ഞു. പൊലീസിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് അപമര്യാദയായ സ്പർശനങ്ങൾ നേരിട്ടെന്ന പരാതികളും അതേ സമയം ഉയർന്നു. എന്നിട്ടും ആ ജനക്കൂട്ടം അവർക്കു ഭയം പകരുന്ന ഒന്നായിരുന്നില്ല. അവിടെ മുസ്‌ലിങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ഹിന്ദുക്കളുണ്ടായിരുന്നു. ക്രൈസ്തവരും സിഖുകാരും ബൗദ്ധരും ഉണ്ടായിരുന്നു. ജാതിയുടെ എല്ലാ തട്ടുകളിൽ നിന്നുള്ളവരും വർഗത്തിന്റെ എല്ലാ അതിരുകളിൽ നിന്നുള്ളവരും ഉണ്ടായിരുന്നു. പൊലീസിനുമുന്നിൽ അവർ പരസ്പരം കൈപിടിച്ചു. പരസ്പരം കാത്തു. പരസ്പരം ചേർത്തുനിർത്തി. വലിയ പ്രസംഗങ്ങളോ ഉപദേശങ്ങളോ അവർ നടത്തിയില്ല. പക്ഷേ ഒരേയൊരു ഇന്ത്യ എന്നതിനെ അവർ നമുക്ക് കാണിച്ചുതന്നു. സാധ്യമായ മറ്റൊരു ഇന്ത്യയെ. നമ്മൾ സ്വപ്നം കാണാൻ മറന്നുപോയ, സുന്ദരമായ ആ ഇന്ത്യയെ. ഈ കൂട്ടായ്മയും പ്രതിരോധവുമാണ് പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തമായ അർഥം നൽകിയത്.

സമരക്കാരെ നേരിടാൻ പൊലീസ് മഞ്ഞ ബാരിക്കേഡുകൾ പരസ്പരം വെൽഡ് ചെയ്ത് ഒരൊറ്റ മതിലാക്കി. പിന്നെ അവരുടെ ആവനാഴിയിലെ പഴകിയതും പലതവണ പരീക്ഷിച്ചതുമായവ എത്തിച്ചു, കല്ല് നിറച്ച ലോറികൾ, നേരത്തേ തന്നെ കേടുവരുത്തിവെച്ച വാഹനങ്ങൾ. സ്ഥിരം പരിപാടി, യുവാക്കൾ അക്രമാസക്തരായി, പൊലീസ് ആത്മരക്ഷയ്ക്കായി മാത്രം തിരിച്ചടിച്ചു, സ്ഥിരം പല്ലവി. ലാത്തികളും ഇരുമ്പുവടികളും കൈയിൽ പിടിച്ച സിവിൽ വേഷത്തിലുള്ള ഗുണ്ടാസംഘത്തേയും രംഗത്തിറക്കി. ആക്ഷന് ഒരുങ്ങും മുമ്പ് റാപ്പിഡ് ആക്ഷൻ ഫോഴ്‌സിലെ (RAF) ഉദ്യോഗസ്ഥർ യൂണിഫോമിൽ നിന്നുള്ള പേരുകൾ അഴിച്ചുമാറ്റി. കള്ളങ്ങൾ സംപ്രേഷണം ചെയ്യാൻ വിശ്വസ്തചാനലുകളും തയ്യാർ, ചിലർ അതിനു തിടുക്കംപോലും കാട്ടി. സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ നടന്നുകഴിഞ്ഞതുപോലെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഇത്തരം വാർത്തകൾ പലപ്പോഴും വർത്തമാനത്തെക്കുറിച്ചല്ല, ഭാവിയെക്കുറിച്ചാണ്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം കൂടുതൽ ചർച്ചയായത്.

പക്ഷേ ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല എന്നുമാത്രം.

പൊലീസും റാപ്പിഡ് ആക്ഷൻ ഫോഴ്‌സും നിയന്ത്രണംവിട്ട് ലാത്തിവീശി. കുട്ടികളുടെ തലയോട്ടികൾ പൊട്ടി. കൈകാലുകൾ ഒടിഞ്ഞു. കണ്ണീർവാതക ഷെല്ലുകൾ പൊട്ടിത്തെറിച്ചു. എന്നിട്ടും യുവാക്കൾ മുന്നോട്ടുതന്നെ. നേരെ പാർലമെന്റിലേക്ക്. പോകുമെന്ന് പറഞ്ഞ അതേ ഇടത്തേക്കവർ മാർച്ച് ചെയ്തു. അടുത്തെത്തിയപ്പോഴേക്കും സുരക്ഷാസേന നിരന്നു. നിരായുധരായ വിദ്യാർഥികൾക്കു നേരെ എകെ 47 ഉയർന്നു. എന്നിട്ടും പാറ്റകൾ നടപ്പ് നിർത്തിയില്ല. ഇതായിരുന്നു പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പ്രതീകാത്മക നിമിഷങ്ങളിലൊന്ന്.

ഓരോ ചുവടും മുന്നോട്ടുവെക്കുമ്പോഴും സർക്കാരിന്റെ കള്ളകം മൂടിവെച്ച പൊയ്മുഖത്തിന്റെ അവസാന അവശിഷ്ടവും അവർ വലിച്ചുകീറി. ഈ ഭരണകൂടം യഥാർഥത്തിൽ എന്തായിരുന്നോ അതവർ തുറന്നുകാട്ടി. ഒരു ഫാസിസ്റ്റ് ഇരുമ്പുമുഷ്ടി. ഭരിക്കുന്ന രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രമോ വൈവിധ്യമോ മനസ്സിലാക്കാൻ ശേഷിയില്ലാത്ത ക്രൂരന്മാരുടെ കൂട്ടുകെട്ട്. വെറുക്കാൻ മാത്രം അറിയുന്നവർ. സ്നേഹിക്കാൻ അറിയാതേ പോയവർ. ചിന്തിക്കാൻ അത്ര പോലും അറിയാത്തവർ.

പ്രതിഷേധക്കാർ പാർലമെന്റിനടുത്തേക്ക് എത്തിത്തുടങ്ങിയപ്പോൾ, ധീരനും നെഞ്ചുവിരിച്ച് സംസാരിക്കുന്നവനുമായ നമ്മുടെ പ്രധാനമന്ത്രിയെ സുരക്ഷിത സ്ഥാനത്തേക്ക് മാറ്റിയിരുന്നു. ഭരണഘടനയെ ദിനംപ്രതി ദുർബലപ്പെടുത്തുക എന്ന ഒറ്റ ദൗത്യത്തിനായി പണിതതുപോലെ തോന്നുന്ന തിളങ്ങുന്ന പുതിയ പാർലമെന്റ് മന്ദിരത്തിൽ നിന്ന് എംപിമാരെ പോലും പുറത്തേക്കിറങ്ങാൻ അനുവദിച്ചില്ല. ഈ സാഹചര്യവും പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയത്തെ കൂടുതൽ പ്രസക്തമാക്കുന്നതായി ലേഖനം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

വൈകുന്നേരമാകുമ്പോഴേക്കും പ്രതിഷേധവേദിയിലെ പ്രധാന സ്റ്റേജ് പൊലീസ് തകർത്തു. പക്ഷേ രാത്രി വീണപ്പോൾ ജനങ്ങൾ അതേ വേദി വീണ്ടും തിരിച്ചുപിടിച്ചു. രാത്രിയോടെ പൊലീസ് പിൻവാങ്ങുമ്പോൾ പാറ്റകൾ, പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം ഓർമ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, അവരെ എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് കൈയടിച്ച് യാത്രയയച്ചു. കുട്ടികളെ തല്ലിച്ചതച്ചതിന്. വാഹ് മോദിജി! വാഹ്!

കോക്രോച്ച് ജനത പാർട്ടിയെക്കുറിച്ചുള്ള എന്റെ സംശയങ്ങൾ ഇല്ലാതായിത്തുടങ്ങിയത് അവരോടുള്ള മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങളുടെ ശത്രുത കണ്ടപ്പോഴാണ്. അതായിരുന്നു എനിക്ക് ലഭിച്ച ആദ്യത്തേതും ഏറ്റവും ആശ്വാസം നൽകുന്നതുമായ സൂചന. അഭിജീത് ദിപ്കെ ദലിത് സമൂഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ആളാണെന്നറിഞ്ഞതിൽ എനിക്ക് സന്തോഷമുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ അതിലും വലിയ സന്തോഷം, അതൊന്നും ആരുടെയും പ്രധാന ചർച്ചാവിഷയമായിരുന്നില്ല എന്നതിലായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ തന്നെയാണ് പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയം കൂടുതൽ പ്രസക്തമാകുന്നത്. “എന്റെ പേര് ഖാലിദ് എന്നായിരുന്നെങ്കിൽ… അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ മുസ്‌ലിമായിരുന്നെങ്കിൽ… ഇപ്പോൾ ഞാൻ ജയിലിലായേനെ.” അത് കേട്ട നിമിഷം എന്റെ മുഴുവൻ സംശയവും മാറി. ഇന്ത്യയിൽ കാര്യങ്ങൾ യഥാർഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്ന് ഇത്ര ലളിതമായി, ഇത്ര നിർദയമായി പറഞ്ഞ മറ്റൊരു വാചകം അടുത്തകാലത്തൊന്നും ഞാൻ കേട്ടിട്ടില്ല. ഈ രാജ്യത്ത് നിയമമടക്കം ഒന്നും എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ ബാധകമല്ല. നിങ്ങളുടെ മതം. നിങ്ങളുടെ ജാതി. നിങ്ങളുടെ വർഗം. നിങ്ങളുടെ വംശീയ സ്വത്വം. നിങ്ങളുടെ ലിംഗം. അതാണ് എല്ലാം തീരുമാനിക്കുന്നത്.

ആഴമുള്ള ഒരു നിരീക്ഷണം, ഏറ്റവും ലളിതമായ വാക്കുകളിൽ. പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി, “മുസ്‌ലിം” എന്നു പറയാൻ പോലും മടിച്ച്, “ന്യൂനപക്ഷ സമൂഹം” എന്ന സുരക്ഷിത പദത്തിന് പിന്നിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളുടെ കാലത്ത്, ഹിന്ദു തിരിച്ചടിയെ ഭയക്കാതെ അഭിജീത് ദിപ്കെ അത് പരസ്യമായി പറയാനുള്ള ധൈര്യം കാണിച്ചു. അതു കേട്ടയുടൻ ഞാൻ ജന്തർ മന്തറിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അഭിജീത് ദിപ്കെ “ഖാലിദ്” എന്ന പേര് തിരഞ്ഞെടുത്തപ്പോൾ അത് ശർജീൽ ഇമാമിനും മറ്റനേകം പേർക്കുമൊപ്പം വിചാരണ പോലും നടക്കാതെ ആറു വർഷത്തോളമായി ജയിലിൽ കഴിയുന്ന ജെഎൻയു ഗവേഷകൻ ഉമർ ഖാലിദിനേയും ഉദ്ദേശിച്ചായിരിക്കാമെന്ന് എനിക്കറിയാമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുറ്റമെന്തായിരുന്നു? 2020ലെ പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമത്തിനെതിരായ സമരങ്ങൾക്കിടെ പ്രതിഷേധക്കാർ അഹിംസ പാലിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടത്. അതേ സമയം ഡൽഹിയിൽ ഹിന്ദുത്വ സംഘങ്ങളുടെ അഗ്നിക്കിരയാക്കലും കൊലപാതകങ്ങളും പള്ളികൾ കത്തിക്കലും അരങ്ങേറുകയായിരുന്നു. പൊലീസ് അതെല്ലാം നോക്കി നിന്നു. ചിലപ്പോൾ കൂടെ നിന്നു. ജാമ്യത്തിനായുള്ള ഹർജികൾ ഒന്നിനു പിന്നാലെ ഒന്നായി കോടതികളിലെത്തി. അതുപോലെ അവ തള്ളപ്പെട്ടു. ശരിയായത് എന്താണെന്ന് ചെയ്യാനുള്ള ധൈര്യം, ശരിയായത് എന്താണെന്ന് തിരിച്ചറിയാനുള്ള ശേഷി-ഇവ നമ്മുടെ ചില ന്യായാധിപന്മാർക്കെങ്കിലും നഷ്ടമായെന്നു തോന്നുന്നു.

കോക്രോച്ചുകളുടെ ജാഥ നീണ്ടു. അവരുടെ എണ്ണം പെരുകി. അപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു കാര്യം ചിന്തിച്ചു. ഭാ​ഗ്യമെന്നോണം അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും മുസ്‌ലിങ്ങളല്ല, സിഖുകാരല്ല, ക്രൈസ്തവരല്ല, ആദിവാസികളല്ല. അങ്ങനെയായിരുന്നുവെങ്കിൽ അവരെ ചവിട്ടിയരച്ചേനെ, വെടിവെച്ചേനെ, ജയിലിലടച്ചേനെ. കാശ്മീരികളല്ലാത്തതും ഭാഗ്യമെന്നു തോന്നി. അങ്ങനെയായിരുന്നുവെങ്കിൽ ഒരുപക്ഷേ അവരുടെ കണ്ണുകളായിരിക്കും ലക്ഷ്യം. (എങ്കിലും ചിലർക്ക് പെല്ലറ്റ് വെടിയുണ്ടകളെ ഓർമിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള പരിക്കുകൾ ലഭിച്ചു.) ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹിന്ദുക്കളാണ്.ഇന്ത്യയുടെ ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് ഇതിലും വലിയ ദുഃഖകരമായ സത്യം വേറെയുണ്ടോ? എന്നാൽ ഇതെല്ലാം ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് മാറാം. ഇപ്പോൾ അവർ വികാസ ഘട്ടത്തിലാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് അർധസൈനികരെ ഡൽഹിയിലേക്ക് വിമാനങ്ങളിൽ എത്തിക്കുന്നുവെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവരുന്നു. വരാനിരിക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ എന്താണ് കരുതിവെച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് ആർക്കും അറിയില്ല.

അപ്പോൾ ഇതെല്ലാം നമ്മെ എവിടെ എത്തിച്ചുനിർത്തുന്നു? പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന ഈ പ്രക്ഷോഭത്തിന് അണ്ണാ ഹസാരെയുടെ പ്രസ്ഥാനത്തിന് ലഭിച്ചതുപോലുള്ള ആഴ്ചകളോളം നീണ്ട ഇരുപത്തിനാലു മണിക്കൂർ ടെലിവിഷൻ ആഘോഷം കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടിക്കില്ല. നൂറുകണക്കിന് കോർപ്പറേറ്റ് ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള വാർത്താ ചാനലുകൾ അവരെ നായകരാക്കുന്നില്ല. അവർക്കുള്ളത് അവർ മാത്രമാണ്. ഇന്റർനെറ്റും. അണ്ണാ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിലേക്ക് ആർ.എസ്.എസ് കടന്നുകയറി ഒടുവിൽ അതിനെ സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ നേട്ടത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചെടുത്തു. ടെലിവിഷൻ സൃഷ്ടിച്ച ആവേശവാതിൽക്കൽ മോദിയുടെ ബിജെപി കാത്തുനിന്നിരുന്നു. കോക്രോച്ചുകൾക്കു പിന്നിൽ അങ്ങനെ കാത്തുനിൽക്കുന്ന സംഘടിത പ്രതിപക്ഷമില്ല. ഈ പ്രക്ഷോഭത്തെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ തയ്യാറായി നിൽക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയുമില്ല. ഇപ്പോൾ നാം കാണുന്ന ഈ സ്വാഭാവിക രോഷം, യഥാർഥ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനമായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടില്ലെങ്കിൽ അത് പതിയെ അലിഞ്ഞുപോകും. മുതിർന്നവരും പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികളും പരസ്പരമുള്ള ചെറിയ മത്സരങ്ങളും തർക്കങ്ങളും മാറ്റിവെച്ച് ഒറ്റക്കെട്ടായി നിൽക്കാൻ തയ്യാറായില്ലെങ്കിൽ അതും സംഭവിക്കും. അതൊന്നും നടക്കില്ലെന്ന് സർക്കാരിന് നന്നായി അറിയാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവർ അനങ്ങിയിട്ടില്ല. കാത്തിരുന്നാൽ മതി എന്നാണ് അവരുടെ വിശ്വാസം. രാഷ്ട്രങ്ങൾക്ക് കാത്തിരിക്കാനാകും, ജനങ്ങൾക്കാകില്ല.

ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യയിലാകെ നടക്കുന്ന അനേകം സമരങ്ങളിൽ ഒന്നു മാത്രമാണ് പാറ്റകളുടെ ഈ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പ്. മധ്യപ്രദേശിൽ ആദിവാസികൾ കെൻ-ബേത്വ നദീബന്ധന പദ്ധതിക്കെതിരെ പോരാടുകയാണ്. ഉത്തരാഖണ്ഡിൽ ഗ്രാമവാസികൾ മരങ്ങൾ കൂട്ടത്തോടെ വെട്ടിമാറ്റുന്നതിനെതിരെ പ്രതിഷേധിക്കുന്നു. ഗ്രേറ്റർ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളുടെ പരിസ്ഥിതി നശിപ്പിക്കുന്ന പദ്ധതികൾക്കെതിരെ ജനങ്ങൾ തെരുവിലുണ്ട്. മണിപ്പൂർ ഇപ്പോഴും കത്തിനിൽക്കുകയാണ്. തൊഴിലുകൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, വില കുതിച്ചുയരുന്നു, രോഷം പതഞ്ഞുപൊങ്ങുന്നു. ഒപ്പം ബിജെപി-ആർഎസ്എസ് “ദൈവരാഷ്ട്രീയം” തട്ടിപ്പിലൂടെ, ഗുണ്ടകൾ നിയന്ത്രിക്കുന്ന സ്വർണവേട്ടയിലൂടെ തുറന്നുകാട്ടപ്പെടുന്നു. അയോധ്യയിലെ രാമക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരിൽ നടന്ന കൊള്ള ഇപ്പോൾ നമ്മുടെ കണ്ണുകൾക്കു മുന്നിൽ അരങ്ങേറുന്ന മോശം ബോളിവുഡ് തിരക്കഥപോലെയായി തീർന്നിരിക്കുന്നു. പളപളപ്പുള്ള വേഷത്തിലുള്ള ദൈവപുരുഷന്മാരും അഴിമതിക്കാരായ രാഷ്ട്രീയക്കാരും ഹോട്ടലുകൾ പണിയുന്നു, ഭൂമി വാരിക്കൂട്ടുന്നു, എസ്‌‌യുവികളിൽ ചീറിപ്പായുന്നു. പാവപ്പെട്ടവരുടേയും നിഷ്കളങ്കരുടേയും വിശ്വാസം വിറ്റ് തടിച്ചുകൊഴുത്തവരാണവർ. അഴിമതിയുടേയും പകൽക്കൊള്ളയുടേയും നീരാളിക്കൈകൾ അധികാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പടവുകൾവരെ ചുറ്റുപിണഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യം പോലെ, പാറ്റയയൂർജത്തിന് നമ്മെ ഈ കുഴിയിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു വലിച്ചെടുക്കാനുള്ള കരുത്തുണ്ടോ? അത്ര എളുപ്പമല്ല എന്നാണ് ഉത്തരം. ഇന്ത്യയിലെ ജനകീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തിലേക്ക് ഒന്നു തിരിഞ്ഞുനോക്കിയാൽ നമുക്ക് വലിയ പ്രതീക്ഷയൊന്നും തോന്നില്ല. ചുരുങ്ങിക്കൊണ്ടേയിരുന്ന സ്വപ്നങ്ങളുടേയും തകർന്ന പ്രതീക്ഷകളുടേയും ചെറുചരിത്രം മാത്രമാണത്. അറുപതുകളിലും എഴുപതുകളിലും നക്സലൈറ്റ് സായുധ സമരം ഉൾപ്പെടെ പല പ്രസ്ഥാനങ്ങളും സമ്പത്ത് പുനർവിതരണം ചെയ്യണമെന്നും കൃഷി ചെയ്യുന്നവന് ഭൂമി ലഭിക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു. അവയെ തകർത്തു. എൺപതുകളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും നർമദാ ബചാവോ ആന്ദോളൻ പോലുള്ള സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളും പിന്നീട് ആന്ധ്രാപ്രദേശ്, ഛത്തീസ്ഗഢ്, ഝാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ മാവോയിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളും കർഷകരെയും ആദിവാസികളെയും അവരുടെ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് കുടിയിറക്കുന്നതിനെതിരെ പൊരുതി. മറ്റൊരു രീതിയിൽ പറഞ്ഞാൽ, പാവപ്പെട്ടവരുടെ കൈവശം ഇനിയും അവശേഷിച്ചിരുന്ന അവസാനത്തെ സ്വത്തുപോലും തട്ടിയെടുക്കരുത് എന്ന ആവശ്യം മാത്രമാണ് അവർ ഉന്നയിച്ചത്. അവരെയും തകർത്തു. രണ്ടായിരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലെത്തുമ്പോഴേക്കും ദേശീയ ഗ്രാമീണ തൊഴിലുറപ്പ് നിയമം ലഭിച്ചതിൽ നന്ദിയുള്ളവരായി മാറുകയായിരുന്നു അവർ. വർഷത്തിൽ മൂന്ന് മാസത്തെ തൊഴിൽ, മിനിമം വേതനത്തിൽ. ഒരു വലിയ നഗരത്തിലെ വിലകൂടിയ റെസ്റ്റോറന്റിൽ ഒരാൾ ഒരുതവണ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിന് തുല്യമായ തുക. അതുപോലും ഈ ഭരണകൂടം മാറ്റിവെച്ചു. അതിനു പകരം ജീവൻ നിലനിർത്താൻ മാത്രം മതിയാകുന്ന റേഷൻ കിറ്റുകൾ, മോദിയുടെ ചിത്രം പതിച്ച ഭക്ഷ്യസഞ്ചികൾ. ഓടുന്ന കാറിൽ നിന്നും യാചകർക്കു നേരെ എറിഞ്ഞിടുന്ന ഭിക്ഷപോലെ, ജനങ്ങളിലേക്ക് അവ അവഹേളനത്തോടെ വലിച്ചെറിയപ്പെട്ടു. പകരം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത് ഒന്നേയുള്ളൂ. കൃതജ്ഞത, വോട്ട്. ഇപ്പോൾ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ തന്നെ ആടിയുലയുകയാണ്. അതുകൊണ്ട് ഈ ദാനവും എത്രകാലം തുടരുമെന്ന് യാതൊരു ഉറപ്പുമില്ല.

ഇന്ന്, 2026-ൽ, പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ, വോട്ടവകാശത്തിനും പൗരത്വത്തിനും വേണ്ടി പോരാടേണ്ട അവസ്ഥയിലേക്ക് നമ്മൾ ചുരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമവും (CAA) ദേശീയ പൗരത്വ റജിസ്റ്ററും (NRC) കൂട്ടിവെച്ചാൽ ഹിന്ദുരാഷ്ട്രത്തിന്റെ നൂറൻബർഗ് നിയമങ്ങളായി. 1935ൽ നാസി ജർമനിയിൽ കൊണ്ടുവന്ന ആ നിയമങ്ങൾ, ഒരാളുടെ കൈവശമുള്ള “ലെഗസി രേഖകൾ” നോക്കിയാണ് അയാൾക്ക് പൗരത്വമുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്ന് തീരുമാനിച്ചത്. (ഇന്ത്യയിൽ എത്രപേർക്കാണ് അത്തരം രേഖകൾ കൈവശമുള്ളത്?) സിഎഎ-എൻആർസി വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭം ഒടുവിൽ മാഞ്ഞുപോയി. പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. പ്രവർത്തകർ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ആ സമരങ്ങൾ വെറുതെയായിരുന്നില്ല. ആ നിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കാനുള്ള സർക്കാരിന്റെ വേഗം കുറയ്ക്കാൻ അവയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ ഇപ്പോൾ സിഎഎയും എൻആർസിയും മറ്റൊരു വേഷത്തിൽ തിരികെ വന്നിരിക്കുന്നു. വോട്ടർപട്ടികയുടെ സ്പെഷ്യൽ ഇന്റൻസീവ് റിവിഷൻ (SIR) എന്ന പേരിലാണെന്നു മാത്രം. പലരും തുടക്കം മുതൽ തന്നെ പറഞ്ഞ പ്രധാന കാര്യം ഈ നിയമങ്ങളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം മുസ്‌ലിങ്ങളാണ് എന്നതാണ്. ഇപ്പോൾ ആ സംശയം പുതിയ രൂപത്തിൽ വീണ്ടും നമ്മുടെ മുന്നിലുണ്ട്. പാസ്‌പോർട്ട് പോലും ഇനി പൗരത്വത്തിന്റെ തെളിവല്ലെന്ന് നമ്മെ വളരെ ലാഘവത്തോടെ അറിയിച്ചുകഴിഞ്ഞു. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ പേരുകൾ വോട്ടർപട്ടികയിൽ നിന്ന് മായ്ച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. രാജ്യമൊട്ടാകെ ആളുകൾ ഇപ്പോൾ “ലെഗസി രേഖകൾ” തേടി ഓടുകയാണ്. നമ്മൾ എവിടെയാണ് നിൽക്കുന്നത്? നമ്മൾ ഈ രാജ്യത്തിന്റെ നിയമാനുസൃത പൗരന്മാരാണോ അല്ലയോ? നമുക്ക് ഇപ്പോഴും അവകാശങ്ങളുണ്ടോ? “സംശയാസ്പദ പൗരന്മാർക്കായി” പണിയുന്ന ആ ഭീമൻ തടങ്കൽ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒടുവിൽ നമ്മളിൽ ആരൊക്കെയാകും എത്തിപ്പെടുക? ട്രൈബ്യൂണലിൽ നിന്ന് ട്രൈബ്യൂണലിലേക്ക് ഓടിനടന്നായിരിക്കുമോ നമ്മുടെ ജീവിതം? ഫാസിസ്റ്റുകൾക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ളത് ഇതൊക്കെയാണ്. അരാജകത്വം, ആശയക്കുഴപ്പം.

നമ്മുടെ ഭയവും നിരാശയും പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന കോക്രോച്ചുകളുടെ ഈ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പിൽ അമിതപ്രതീക്ഷ അർപ്പിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചേക്കാം. ഇപ്പോഴേ ചിലർ അതിനെ ബംഗ്ലാദേശിലും നേപ്പാളിലും ശ്രീലങ്കയിലും ഭരണകൂടങ്ങളെ താഴെയിറക്കിയ യുവജന പ്രക്ഷോഭങ്ങളോട് ഉപമിക്കുന്നു. പക്ഷേ ഇന്ത്യ അതിനേക്കാൾ വലിയ രാജ്യമാണ്. അത് ഇവിടെ അതേപോലെ ആവർത്തിക്കില്ല. മറ്റുചിലർ 1977ൽ ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ ഭരണത്തെ താഴെയിറക്കിയ ജയപ്രകാശ് നാരായൺ പ്രസ്ഥാനത്തോടാണ് ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത്. ആ ഉപമകളും തെറ്റാണ്. കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി അതൊന്നുമല്ല, അത് മറ്റൊന്നാണ്. സ്വന്തം കാലത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച, മറ്റൊന്നിനോടും സാമ്യമില്ലാത്ത ഒരു രാഷ്ട്രീയ രൂപം. ഒരു വശത്ത് മുറിവേൽക്കാൻ ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ള യുവാക്കളും മറുവശത്ത്, എതിർക്കുന്നവരോട് യാതൊരു ദയയും കാണിക്കില്ലെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും തെളിയിച്ച പ്രതികാരബുദ്ധിയുള്ള ഭരണകൂടവും. ഈ ഭരണകൂടം തിരിച്ചടിക്കുമെന്ന കാര്യത്തിൽ സംശയമില്ല. ആ തിരിച്ചടി ഇതിനകം ആസൂത്രണം ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ടാകാം. അവരുടെ കണ്ണിൽ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സൂത്രധാരന്മാരായി തോന്നുന്നവരുടെ മേൽ അത് വൈകാതെ പതിക്കുകയും ചെയ്യും.

പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം ഉയർത്തുന്ന മറ്റൊരു ചോദ്യം ഇതാണ്: ജനപ്രീതി ഇത്ര വേഗത്തിൽ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴും, അതിന് വോട്ട് ചെയ്ത ജനങ്ങളോട് ഒരു വിട്ടുവീഴ്ച പോലും ചെയ്യേണ്ടതില്ലെന്ന ആത്മവിശ്വാസം എവിടെ നിന്നാണ് ഒരു ഭരണകൂടത്തിന് ലഭിക്കുന്നത്? ഒരുപക്ഷേ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് എന്ന കളി പൂർണമായും സ്വന്തം വരുതിയിലാക്കിയെന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാകാം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് യന്ത്രം തന്നെ അവർ കൈപ്പിടിയിലാക്കിയെന്നാണ് അവരുടെ ധാരണ. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷന്റെ ഘടന തന്നെ അതിന്റെ നിഷ്പക്ഷതയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതാണ്. ഇവിഎമ്മുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വോട്ടർ പട്ടികകളിൽ നിന്ന് യഥാർഥ മനുഷ്യർ ലക്ഷക്കണക്കിനെന്നോണം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; അതേ സമയം ഇല്ലാത്ത ആളുകളുടെ പേരുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തിപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള ഭരണസംവിധാനം അധികാരത്തിന് മുന്നിൽ പൂർണമായും കീഴടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഗുരുതര ക്രമക്കേടുകൾ നടന്നാലും കോടതികൾ വിധി പറയാൻ വൈകുമെന്നോ, കണ്ടില്ലെന്ന് നടിക്കുമെന്നോ അവർക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്. നിഷ്പക്ഷത എന്നത് എന്താണെന്ന് പോലീസിന് ഓർമയേയില്ല. അധികാരത്തിലുള്ളവർ വിരൽ ഞൊടിച്ചാൽ മതി, മാധ്യമങ്ങൾ കുനിഞ്ഞ് വണങ്ങും. മണ്ഡലങ്ങൾ പോലും ബിജെപിക്ക് എപ്പോഴും അനുകൂലമാകുന്ന തരത്തിൽ പുനർനിർണയിക്കപ്പെടും. പിന്നെ ഭരണകക്ഷിക്ക് ഭയമെന്തിന്? ആരുടെ വാക്കാണവർ കേൾക്കേണ്ടത്? ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയാണ് അവർ. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നരായ വ്യവസായികളുടെ പിന്തുണയും അവർക്കൊപ്പമുണ്ട്. പണത്തിന് വാങ്ങാൻ കഴിയാത്തതൊന്നുമില്ലെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. മനുഷ്യരേയും, സ്ഥാപനങ്ങളേയും, ജനാധിപത്യത്തേയുമെല്ലാം. കുറഞ്ഞത് അവരുടെ വിശ്വാസം അതാണ്.

ഈ കളി ഇങ്ങനെ എന്നെന്നേക്കുമായി തുടരുമോ? എല്ലാവരേയും എല്ലാക്കാലവും വിഡ്ഢികളാക്കാനാകുമോ? നൂറ്റമ്പത് കോടിയിലധികം ജനങ്ങളുള്ള ഒരു രാജ്യത്തെ എന്നും ഒരു ശവശരീരം പോലെ വലിച്ചിഴച്ചുകൊണ്ടുപോകാനാകുമോ? കഴിയില്ല. പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, കോക്രോച്ചുകൾ പുറത്തുവന്നുകഴിഞ്ഞു. കർഷകരും വീണ്ടും ഡൽഹിയിലേക്ക് മാർച്ച് തുടങ്ങി. ഇത്തവണ ഇന്ത്യാ-അമേരിക്ക വ്യാപാരകരാറിനെതിരെയാണ് അവരുടെ പ്രതിഷേധം. തങ്ങളുടെ പേരിൽ ഇന്ത്യാ സർക്കാർ വിനീതമായി ഒപ്പുവെച്ച മരണവാറണ്ടെന്നാണ് അവർ ആ കരാറിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. നഗരത്തിന്റെ അതിർത്തികൾ അടച്ചിട്ടിരിക്കുന്നു. പക്ഷേ അതുകൊണ്ട് അവരെ തടയാനാകുമെന്നു തോന്നുന്നില്ല. ഒരുപക്ഷേ നമ്മുടെ കർഷകരിൽ നിന്നും ഈ കോക്രോച്ചുകളിൽ നിന്നും നമ്മളും ചില പാഠങ്ങൾ പഠിക്കേണ്ട സമയമാണിത്. അൽപം അപകടകാരികളാകേണ്ടത് എങ്ങനെ എന്ന പാഠം. ഈ രാജ്യത്തെ യുവാക്കൾ നമുക്കൊരു സമ്മാനം തന്നിരിക്കുന്നു. ആ സമ്മാനം അർഥവത്താക്കേണ്ടത് ഇനി നമ്മളോരോരുത്തരുടേയും ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.

ഒരു പ്രധാനമന്ത്രി ഒരു തവണയെങ്കിലും സ്വന്തം ശരീരം രക്ഷിക്കാൻ ഓടിത്തുടങ്ങിയാൽ, പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ രാഷ്ട്രീയമായി പലായനം ചെയ്യേണ്ടി വരുന്ന ദിവസവും അധികം ദൂരെയായിരിക്കില്ല.

പാറ്റകളുടെ ജനാധിപത്യം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതുപോലെ, പക്ഷേ ഈ ഭരണകൂടം അത്ര എളുപ്പത്തിൽ അധികാരം വിട്ടിറങ്ങില്ല. തലസ്ഥാനത്തിന്റെ തെരുവുകളിൽ അപമാനിക്കപ്പെടുന്നത് അവർ സഹിക്കുകയുമില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇനിയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രക്തം ചിന്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്. യുവാക്കളുടെ ക്ഷമയുടെ അതിരുകൾ മുറുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ആ ജനക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് ഒരാൾക്ക് എപ്പോൾ നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് ആർക്കറിയാം? പോലീസിന് വെടിയുതിർക്കാൻ ഒരു ന്യായീകരണം ലഭിക്കാൻ അതുമതി. നമ്മളെ തകർക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയുന്നതെല്ലാം അവർ ചെയ്യും. അവരെ തടയാൻ നമുക്കും കഴിയുന്നതെല്ലാം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.

ഈ ലേഖനം പബ്ലിഷ് ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ അദ്ദേഹം നിരാഹാരം അവസാനിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.