ബാഹ്യസൗന്ദര്യത്തിനപ്പുറം ഇസ്താംബുൾ (Istanbul) ഇന്ന് വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയ മാറ്റത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. തെരുവുകളിലെ പഴയ ബോർഡുകൾ മാറി പുതിയവ വരുമ്പോൾ അതിൽ പ്രകടമാകുന്നത് നഗരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചുവടുമാറ്റങ്ങളാണ്. തുർക്കിയുടെ പരമാധികാരിയായിരുന്ന മുസ്തഫ കെമാൽ അതാതുർക്കിന്റെ സെക്യുലർ ചിത്രങ്ങൾക്ക് പകരം പുതിയ ഭരണാധികാരികളുടെ ചിത്രങ്ങൾ തെരുവുകളിൽ നിറയുമ്പോൾ, ഒരു കോസ്മോപൊളിറ്റൻ നഗരത്തിൽ നിന്നും ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനം അവിടെ വ്യക്തമായി കാണാം.
യാത്രകളിൽ എപ്പോഴും പ്രധാനം അതിന്റെ വഴികളാണെന്നത് പരമ്പരാഗത യാത്രാവിവരണ സങ്കൽപ്പമാണ്. ഒട്ടകപ്പുറത്തും കപ്പലുകളിലും മാസങ്ങളോളം സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന പഴയ കാലത്ത് ഒരുപക്ഷേ അത് ശരിയായിരുന്നിരിക്കാം. എന്നാൽ എയർപോർട്ടുകളിലെ നീണ്ട ക്യൂവിലും, ബാഗേജ് ചെക്കിംഗിലും, ഉറക്കമില്ലായ്മയിലും മടുക്കുന്ന ആധുനിക കാലത്ത് പ്രധാനം യാത്രയുടെ വഴികളല്ല, മറിച്ച് എത്തിച്ചേരുന്ന ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളാണ്. അതിലും കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ, ആ സ്ഥലങ്ങളേയും അവിടുത്തെ മനുഷ്യരേയും കുറിച്ച് നമ്മുടെ മനസ്സിൽ അവശേഷിക്കുന്ന ഓർമ്മകളും ഡിജിറ്റൽ ലോകത്ത് നമ്മൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്ന കഥകളുമാണ്. അത്തരത്തിൽ നിഗൂഢതകളും പ്രണയവും രാഷ്ട്രീയവും ഒരുപോലെ ചാലിച്ചെടുത്ത നഗരമാണ് തുർക്കിയിലെ ഇസ്താംബുൾ.
ബോസ്ഫറസ് കടലിടുക്കിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഒരു വശത്ത് ബ്ലാക്ക് സീയും മറുവശത്ത് സീ ഓഫ് മർമരയും കാണാൻ കഴിയുന്ന ഇസ്താംബുളിലെ പഴയ കെട്ടിടങ്ങൾക്ക് വലിയ ചരിത്ര പ്രൗഢിയുണ്ട്. ഒർഹാൻ പാമുക്കിനെപ്പോലുള്ള എഴുത്തുകാർ തങ്ങളുടെ വിഖ്യാത നോവലുകൾക്ക് പശ്ചാത്തലമാക്കിയ ഈ അന്തരീക്ഷം ചിലപ്പോൾ സഞ്ചാരികളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നത്രയും മനോഹരമാകാറുണ്ട്! ഇസ്താംബുളിലെ ജനത്തിരക്കും ബഹളങ്ങളും ഭക്ഷണ വൈവിധ്യങ്ങളും ഏതൊരു ഏഷ്യക്കാരനും സ്വന്തം നാട്ടിൽ എത്തിയതുപോലെയുള്ള അനുഭൂതിയാണ് സമ്മാനിക്കുക.
എന്നാൽ ഈ ബാഹ്യസൗന്ദര്യത്തിനപ്പുറം ഇന്ന് വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയ മാറ്റത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. തെരുവുകളിലെ പഴയ ബോർഡുകൾ മാറി പുതിയവ വരുമ്പോൾ അതിൽ പ്രകടമാകുന്നത് നഗരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചുവടുമാറ്റങ്ങളാണ്. തുർക്കിയുടെ പരമാധികാരിയായിരുന്ന മുസ്തഫ കെമാൽ അതാതുർക്കിന്റെ സെക്യുലർ ചിത്രങ്ങൾക്ക് പകരം പുതിയ ഭരണാധികാരികളുടെ ചിത്രങ്ങൾ തെരുവുകളിൽ നിറയുമ്പോൾ, ഒരു കോസ്മോപൊളിറ്റൻ നഗരത്തിൽ നിന്നും ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനം അവിടെ വ്യക്തമായി കാണാം.
ഈ രാഷ്ട്രീയ സങ്കീർണ്ണതകൾക്കിടയിലും മനുഷ്യരെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ചില ഘടകങ്ങളുണ്ട്. ഇസ്താംബുളിലെ തെരുവ് കച്ചവടക്കാർക്ക് മുന്നിൽ ഒരു ഇന്ത്യൻ സഞ്ചാരി എത്തിപ്പെടുമ്പോൾ അവർ പുഞ്ചിരിയോടെ “രാജ് കപൂർ…” എന്ന് മന്ത്രിക്കാറുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ സിനിമകൾക്ക് തുർക്കിയിലുള്ള സ്വാധീനം എത്രത്തോളമാണെന്നും, അതിരുകൾ ഭേദിച്ച് വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നത് മനുഷ്യരല്ല മറിച്ച് കഥകളാണെന്നും ഇത്തരം അനുഭവങ്ങൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
ഇസ്താംബുളിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ പ്രണയത്തിനും വലിയൊരു സ്ഥാനമുണ്ട്. പൈത്തൺ, സി-ഷാർപ്പ് തുടങ്ങിയ ആധുനിക പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെ സ്രഷ്ടാക്കളുടെ മെന്ററായിരുന്ന പ്രശസ്ത ഡച്ച് കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, മുപ്പത് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ആംസ്റ്റർഡാമിൽ വെച്ച് ഒരു തുർക്കിഷ് സ്ത്രീയുമായി പ്രണയത്തിലാവുകയും അവർക്ക് വേണ്ടി സ്വന്തം അന്താരാഷ്ട്ര കരിയർ ഉപേക്ഷിച്ച് ഇസ്താംബുളിലേക്ക് കുടിയേറുകയും ചെയ്ത കഥ ഇവിടുത്തെ തെരുവുകൾക്ക് പറയാനുണ്ട്. തുർക്കിയും യൂറോപ്പും തമ്മിലുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ രാഷ്ട്രീയ ബന്ധം പോലെ തന്നെയാണ് പലപ്പോഴും ഇവിടുത്തെ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും.
തക്സിം സ്ക്വയർ പോലുള്ള നഗരകേന്ദ്രങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന മെയ് ദിന പ്രതിഷേധങ്ങളും ലക്ഷക്കണക്കിന് സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സാന്നിധ്യവും നഗരത്തിന്റെ കലുഷിതമായ അന്തരീക്ഷത്തെ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. വിദേശികളായ യാത്രികർ പലപ്പോഴും നഗരങ്ങളുടെ ഉപരിപ്ലവമായ ഭംഗിയിലും കബാബുകളുടെ രുചിയിലും മയങ്ങിപ്പോകുമ്പോൾ, അതിനടിയിലെ രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങൾ കാണാൻ മറന്നുപോകാറുണ്ട്. സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ നമ്മൾ കാണുന്ന പല റീലുകളും ഈ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ മറച്ചുവെക്കാറുമുണ്ട്. ഇന്ന് ഓർമ്മകളിൽ ഇസ്താംബുൾ എന്നത് ചിരിക്കുകയും അതേസമയം ഉള്ളിൽ കരയുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു കോമാളിയെപ്പോലെയാണ്. സൂര്യപ്രകാശവും രുചിയുള്ള ഒലീവുകളും നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ നഗരം, പക്ഷേ അതിനടിയിൽ എപ്പോഴോ തകർന്നടിയാൻ പോകുന്ന നിഗൂഢത.
